Łęczyca i Sieradz

    Nie będę ukrywał, że Sieradz znam o niebo lepiej od Łęczycy, ale skoro tydzień temu zapowiedziałem, że miasta owe porównam, to porównam. A co mi tam. Na początek zasadnicza różnica – po sławetnej komunistycznej reformie administracyjnej przeprowadzonej przez komunistów (nie wiem dlaczego, czy by zatrzeć tradycyjne granice historyczne ziem polskich, czy żeby zwiększyć liczbę synekur dla wiernych sług reżymu, może obie te hipotezy są prawdziwe) Sieradz ponownie otrzymał – po prawie 200 latach – status miasta wojewódzkiego, Łęczycę podpięto pod Skierniewice. Dzięki temu Sieradz otrzymał – nazywany tak do dziś – modernistyczny (w topornym komunistycznym stylu) Plac Wojewódzki, a dawny gmach urzędu do dziś dominuje w krajobrazie miasta.

Dawny Urząd Wojewódzki w Sieradzu

    Nad Łęczycą za to sterczy wieża dawnego szybu kopalnianego – komuniści zaczęli tam wydobywać rudę darniową. Po upadku komunizmu kopalnię szybko zamknięto – czy faktycznie z powodu niskiej jakości złóż, a przez to rentowności, czy zwyczajnie, bo tak, i ktoś się uwłaszczył, to nie wiem. Cóż, w okolicach Sieradza wydobywa się tylko takie surowce mineralne jak piasek i żwir.

Pozostałości po kopalni rud żelaza

    Oba te ośrodki powstały już u zarania państwowości polskiej, możliwe, że jako siedziby władców hipotetycznych plemion Sieradzan i Łęczyczan, i bardzo szybko włączono je w obręb Państwa Gnieźnieńskiego. Swoją drogą, co częste przecież (wspominałem kiedyś na blogu o Starej Rawie czy kaliskim Zawodziu), początki obu miast były w nieco innych miejscach. Część badaczy widzi początki Sieradza w grodzisku w Mnichowie, które to potem przeniesiono na drugą stronę Warty, nad jej dopływ Żeglinę – generalnie w dużo lepsze miejsce.

Pozostałości grodziska w Mnichowie

Sieradzkie Wzgórze Zamkowe - czyli dużo lepsze miejsce

    Pierwotny łęczycki gród znajdował się w dzisiejszym Tumie, po drugiej stronie Bzury, i w pewnym momencie rozrósł się do gargantuicznych wręcz rozmiarów – z pobliskim kościołem mógł stanowić potencjalne centrum rządzenia zjednoczoną Polską. Rozbicie dzielnicowe przebiegło jednak inaczej, a z biegiem czasu grodzisko zyskało miano Szwedzkiej Góry – w czasie tego niszczącego Potopu obozować tam miały wojska najeźdźcy zza Bałtyku.

Fragmenty zrekonstruowanych murów grodziska w Tumie - Szwedzka Góra

    W dojrzałym średniowieczu oba miasta lokowano na prawie magdeburskim, stąd centra starych miast zajmują rynki – ten w Łęczycy ozdobiony ratuszem, ten w Sieradzu gigantycznymi prostopadłościanami i pomnikiem Antoine'a.

Łęczycki rynek z ratuszem

Sieradzki rynek z prostopadłościanami

Antoine, Król Fryzjerów w czasach paniki koronawirusowej

    Z biegiem czasu mury miejskie rozebrano, choć jak się wie, gdzie szukać, to może jakieś pozostałości się jakieś znajdzie, jak choćby dzwonnica łęczyckiej fary to nic innego jak dawna miejska baszta. W szale destrukcji sieradzcy mieszczanie rozbierają także swój zamek (zachowane odrzwia zdobią dziś lokalną farę), łęczyccy natomiast nie – i dziś ceglany gotycki zamek dumnie stoi na straży starówki. Oddalone od centrum sieradzkie Wzgórze Zamkowe robi dziś za to za park obok skansenu budownictwa drewnianego.

Łęczycki zamek

Pozostałości po sieradzkim zamku

    Łęczyca swój skansen ma poza miastem, niedaleko Tumu, w Kwiatkówku.

Skansen podle Łęczycy

Skansen w Sieradzu

    Sztuka ludowa też jakoś u nas bardziej jest żywotna, choć Łęczycy trzeba zazdrościć lokalnego biesa, czarta, diabła. Chodzi oczywiście o Borutę, słynnego lokatora łęczyckiego zamku. Znajduje się tam zresztą muzeum, a w nim ekspozycja poświęcona tej postaci. Kiedyś pisałem zdaje się, że miałby Boruta znaleźć się na krajowej liście dziedzictwa niematerialnego i ustnego, ale póki co – cytując klasyka – sprawa się rypła. Może szerzej o tym będzie za tydzień – choćby o tym, że Boruta pomnika się nie doczekał. Znaczy – doczekał, ale już go nie ma (jeden z łęczyckich regionalistów, niejaki Wiktoryn Grąbczewski, stworzył za to olbrzymi zbiór artefaktów poświęcony diabłom z całego Świata; doszły mnie plotki, że ta potężna kolekcja diabocjonaliów, Przedpiekle, ostatnio widziana w stolicy, po śmierci twórcy jest na sprzedaż; wieść to niepotwierdzona jednak). Z racji braku lokalnych diabłów (i fary pw Wszystkich Świętych) w Sieradzu postawiono pomnik św Jana Pawła II – ale forma jego jest, o czym pisałem na blogu – raczej diabelska.

Jeden z najstraszniejszych pomników Jana Pawła II

    Czy Łęczyca ma swój pomnik papieski to nie wiem, może jakiś Łęczyczanin zajrzy na blog i mnie oświeci. Na pewno nie ma już – w przeciwieństwie do Sieradza – więzienia. Olbrzymi obiekt, leżący niedaleko zamku i rynku, kiedyś zajmowany przez niezwykle ciężkie więzienie, stoi dziś pusty, i jakoś żaden deweloper nie chce przerobić go na lofty. Albo chociaż mikrokawalerki.

Zamknięte więzienie w Łęczycy

    Zakład karny w Sieradzu ma się dobrze. Na tyle, że w czasie różnych uroczystości w nieodległym miejskim amfiteatrze skazani radośnie wiwatują zza muru.

Sieradzka róża dla osadzonych

    Jak widać, sporo oba miasta mają liczne punkty wspólne, w tym i jeden niezwykle smutny – oba tak średnio potrafią w promocję. Światowej sławy Antoine jakoś nie może się w tym Sieradzu przebić, Boruta też jakoś tak nie wychyla się poza powiat (chyba, że do Zgierza)...

Zgierz

    O Królu Fryzjerów na blogu było, o Borucie nie – więc za tydzień właśnie o łęczyckim diable, tak, żeby narodowo było, pod ten 11.11.

Marsz Niepodległości